Bức tranh kinh doanh của các ‘ông lớn’ ngành thép

Ngành thép luôn được nhà đầu tư rất quan tâm bởi sự tăng trưởng ổn định. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng gặp thuận lợi.

Mới đây, trong báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2025, doanh thu thuần của Pomina là 461 tỷ đồng, giảm 25% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, doanh nghiệp này báo lỗ đến 170 tỷ đồng vì chi phí lãi vay cao "ăn mòn" vào lợi nhuận. Đây là quý thứ 13 liên tiếp Pomina bị lỗ nặng, trong đó có 12 quý lỗ trên 100 tỷ đồng.

Tính đến hết quý II/2025, tổng lỗ lũy kế của Pomina là gần 2.900 tỷ đồng. Trong khi đó, doanh nghiệp có tổng tài sản là 9.498 tỷ đồng nhưng lại gánh khoản nợ phải trả lên đến 9.502 tỷ đồng, việc này khiến Pomina âm vốn chủ sở hữu hơn 4 tỷ đồng.

Nguồn thu chủ yếu của Pomina đến từ hoạt động gia công, trong khi nhà máy vẫn đang tạm ngưng hoạt động. Cổ phiếu POM của Pomina vẫn đang bị hạn chế giao dịch do chưa nộp báo cáo tài chính kiểm toán năm 2023 và 2024.

Trước khó khăn của Pomina, nhiều doanh nghiệp đã lên kế hoạch thâu tóm. Tuy nhiên, thương vụ bán 51% cổ phần của Pomina cho Nansei (Nhật Bản) bất thành do giới hạn sở hữu nước ngoài chỉ 50%. Việc đàm phán với Thaco Industries cũng không thành công.

Hy vọng lớn nhất của Pomina lúc này chính là Tổng công ty Thép Việt Nam (VNSteel). Hai bên đã ký biên bản ghi nhớ về việc thành lập Công ty Pomina Phú Mỹ và đang tiếp tục đàm phán chi tiết để thành lập công ty trong quý I/2026. VNSteel được kỳ vọng sẽ giúp Pomina phục hồi, hoàn thiện kiểm toán và gỡ bỏ việc hạn chế giao dịch trong năm 2026.

Một ông lớn khác trong ngành là Thép Nam Kim cũng đang “kém sắc”, khi doanh thu trong quý II/2025 chỉ đạt hơn 3.800 tỷ đồng, giảm 33% so với cùng kỳ năm ngoái. Lợi nhuận sau thuế của Thép Nam Kim đạt 92 tỷ đồng, giảm 58% so với cùng kỳ năm trước.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, Thép Nam Kim đạt doanh thu gần 7.900 tỷ đồng, giảm 28% so với cùng kỳ năm ngoái; lợi nhuận sau thuế đạt 157 tỷ đồng, giảm 58% so với cùng cùng kỳ năm trước.

Doanh thu của Thép Nam Kim bị ảnh hưởng bởi kênh xuất khẩu, trong bối cảnh Mỹ áp dụng chính sách thuế quan mới và các nước tăng cường biện pháp bảo vệ thương mại. Trong 6 tháng đầu năm, doanh thu xuất khẩu của Nam Kim giảm hơn 50% so với nửa đầu năm ngoái, đạt hơn 3.680 tỷ đồng.

Tuy nhiên, doanh thu nội địa đã bù lại phần nào khi đạt 4.248 tỷ đồng, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước.

Tôn Đông Á cũng nằm trong vòng xoáy khó khăn. Trong quý II/2025, doanh nghiệp này có doanh thu 4.257 tỷ đồng, giảm 29% so với cùng kỳ năm ngoái, lợi nhuận sau thuế chỉ đạt 88 tỷ đồng, giảm 49% so với cùng kỳ năm trước.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, Tôn Đông Á có doanh thu thuần đạt 8.233 tỷ đồng, giảm 18% so với cùng kỳ năm ngoái, lợi nhuận sau thuế đạt 150 tỷ đồng, giảm 44% so với cùng kỳ năm trước.

Trong báo cáo tài chính quý III niên độ tài chính 2024-2025 (1/4-30/6), Tập đoàn Hoa Sen có doanh thu hơn 9.500 tỷ đồng, giảm 12% so với cùng kỳ năm ngoái. Lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 274 tỷ đồng, tương đương năm trước.

Lũy kế 9 tháng, Hoa Sen có doanh thu đạt gần 28.200 tỷ đồng, giảm nhẹ 3,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Lợi nhuận đạt 647 tỷ đồng, giảm 7% so với cùng kỳ năm trước. Sở dĩ Hoa Sen vẫn giữ được lợi nhuận là nhờ giảm chi phí bán hàng, tăng thu nhập tài chính và cải thiện biên lợi nhuận gộp.

Bên cạnh những doanh nghiệp có chiều hướng kinh doanh suy giảm thì một số "ông lớn" khác của ngành thép vẫn duy trì đà tăng trưởng tốt và lợi nhuận ổn định.

Trong quý II/2025, Hòa Phát có doanh thu khoảng 36.000 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 4.300 tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng, doanh nghiệp có doanh thu khoảng 74.000 tỷ đồng, lợi nhuận đạt hơn 7.600 tỷ đồng. Kết quả tích cực của tập đoàn này là nhờ gia tăng sản lượng HRC (thép tấm cuộn cán nóng) và thép xây dựng.

Trong quý II/2025, Tổng công ty Thép Việt Nam (VNSteel) có doanh thu đạt hơn 10.600 tỷ đồng, tăng 5% so với cùng kỳ năm ngoái. Lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 268 tỷ đồng, tăng 39% so với cùng kỳ năm trước.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh thu của VNSteel đạt hơn 20.660 tỷ đồng, tăng 17% so với cùng kỳ năm ngoái. Lợi nhuận sau thuế đạt 369 tỷ đồng, tăng 54% so với cùng kỳ năm trước. Sở dĩ VNSteel có kết quả tích cực là nhờ biên lợi nhuận gộp tăng và tăng thu nhập tài chính.

Đánh giá về tiềm năng của doanh nghiệp ngành thép, bà Trần Thị Thùy Dung, Trưởng phòng Tư vấn Chứng khoán Mirae Asset cho rằng, nhu cầu thép toàn cầu đang phục hồi ở mức khiêm tốn, khoảng 1-2% mỗi năm, với đóng góp lớn từ khu vực xây dựng và kỹ thuật cơ khí.

Hiện Việt Nam dự kiến hưởng lợi từ đầu tư công và hồi phục bất động sản nội địa nhưng vẫn phải đối mặt với cạnh tranh từ Trung Quốc cũng như các rào cản phòng vệ thương mại ở thị trường xuất khẩu.

Ngoài ra, xu hướng chuyển đổi xanh và nâng cao tiêu chuẩn môi trường sẽ trở thành yếu tố quyết định thành công trong dài hạn, đòi hỏi năng lực công nghệ và chi phí vốn cao hơn nhưng có thể mở ra cơ hội xuất khẩu vào các thị trường cao cấp và bền vững.

Bà Dung cũng cho rằng, ngành thép cũng có nhiều thách thức. Điển hình như việc thặng dư công suất ở một số phân khúc (tôn mạ, ống thép) có thể gặp áp lực biên lợi nhuận nếu tiêu thụ nội địa không tương xứng với sản lượng.

Bên cạnh đó, biến động giá nguyên liệu (quặng sắt, than, năng lượng) và tỷ giá có thể ảnh hưởng nhanh đến chi phí sản xuất và lợi nhuận.

Ngoài ra, pháp lý và chính sách thương mại quốc tế thay đổi liên tục sẽ đòi hỏi sự thích ứng nhanh của doanh nghiệp và mức độ rủi ro cao hơn đối với các mặt hàng xuất khẩu chủ lực